Web Tasarım

Web Tasarım Masasına Önce Ziyaretçinin Sorularını Koyuyoruz

Bir web sitesi, işletmenize henüz hiç uğramamış birinin aklındaki soruları sizin yerinize yanıtlayan bir çalışma aracıdır. Bu yüzden web tasarım sürecinin ilk toplantısında renklerden ya da beğendiğiniz örnek sitelerden değil, müşterilerinizin telefonda en sık neyi sorduğundan söz ediyoruz. Fiyatın nasıl belirlendiği, hangi bölgelere hizmet verdiğiniz, randevunun nasıl alındığı ve işin ne kadar sürdüğü gibi sorular sitenin iskeletini oluşturur. Sizden bu soruları bir kâğıda yazmanızı istiyor, ardından her birinin sitede nerede ve hangi biçimde yanıtlanacağını birlikte işaretliyoruz. Erzurum’da hizmet veren bir işletme için bu liste, sektöre ve müşteri tipine göre çok farklı biçimler alabilir. Kimi zaman en önemli soru yol tarifi olur, kimi zaman ürünün stokta bulunup bulunmadığı, kimi zaman da hafta sonu açık olup olmadığınız. Liste netleşmeden tek bir ekran bile çizmiyoruz. Ziyaretçinin sorusunu bilmeden verilen her tasarım kararı, ne kadar zevkli görünse de bir tahminden ibaret kalır.

Soruların yanında sitenin ziyaretçiden ne beklediğini de açıkça yazıya döküyoruz. Bir tadilat firması için hedef keşif talebi olabilir, bir klinik için randevu, bir toptancı için bayilik başvurusu. Hedef belirlenince sayfadaki her düğmenin, her formun ve her iletişim bağlantısının bu hedefe hizmet edip etmediğini sorgulamak kolaylaşıyor. Birden fazla hedef varsa aralarında bir öncelik sırası kuruyoruz; aksi halde ana sayfa birbiriyle yarışan çağrılarla dolup ziyaretçiyi kararsız bırakıyor. Bu aşamada rakip sitelere de göz atıyoruz, ancak amacımız onları taklit etmek değil, müşterinin orada bulamadığı bilgiyi tespit etmek. Fark yaratan şey çoğu zaman şık bir görsel değil, başkalarının atladığı açık bir bilgi oluyor. Örneğin iade koşullarını, çalışma saatlerini ya da ödeme seçeneklerini net biçimde yazan bir işletme, daha gösterişli sitelere sahip rakiplerinden daha fazla güven toplayabiliyor. Bu küçük ayrıntılar, ziyaretçinin sizi aramadan önce kafasında kalan son tereddüdü gideriyor.

Keşif aşamasının sonunda elinizde kısa bir çalışma belgesi oluyor. Bu belgede hedef kitle, sitenin ana amacı, gerekli sayfalar, sizden beklenen içerikler ve her işin sorumlusu yer alıyor. Onu uzun bir sözleşme eki gibi değil, birkaç sayfalık ve herkesin rahatça okuyabileceği bir özet olarak hazırlıyoruz. Logonuz, varsa kurumsal renkleriniz, ürün ya da hizmet listeniz, referans çalışmalarınız ve fotoğraflarınız bu belgeye göre toplanıyor. Eksik malzemeyi de burada görüyoruz: profesyonel fotoğraf çekimi gerekip gerekmediği, metinleri kimin yazacağı, hangi belgelerin sitede yayımlanabileceği erkenden konuşuluyor. İçerik toplamayı kolaylaştırmak için hangi bilginin hangi sayfada kullanılacağını gösteren basit bir liste de veriyoruz. Bu hazırlık web tasarım takvimini gerçekçi kılıyor, çünkü projeleri en çok geciktiren şey tasarımın kendisi değil, son anda aranan içerik oluyor. Belge sizin onayınızla kesinleşiyor ve sonraki bütün kararlar ona dayanıyor. Yolun ortasında kapsam değişirse bunun takvime ve bütçeye etkisini de aynı belge üzerinden, şeffaf biçimde birlikte değerlendiriyoruz.

Menüden Son Paragrafa Kadar Her Sayfanın Bir Görevi Var

Keşif belgesi onaylandıktan sonra site haritasını çıkarıyoruz. Site haritası, hangi sayfaların var olacağını, birbirlerine nasıl bağlanacaklarını ve menüde hangi sırayla görüneceklerini gösteren sade bir şemadır. Burada temel ilkemiz sayfa sayısını şişirmemek; her sayfanın ziyaretçi için ayrı bir soruyu yanıtlaması gerekiyor. Aynı bilgiyi üç farklı sayfaya dağıtmak hem ziyaretçiyi yorar hem de arama motorlarının hangi sayfayı öne çıkaracağına karar vermesini zorlaştırır. Hizmetleriniz birbirinden belirgin biçimde ayrılıyorsa her birine ayrı bir sayfa açıyoruz; birbirine yakın hizmetleri ise tek sayfada, net ara başlıklarla topluyoruz. Menü öğelerini iç yazışmalarınızda kullandığınız adlara göre değil, müşterinizin arama yaparken kullandığı kelimelere göre adlandırıyoruz. Bu küçük tercih hem gezinmeyi kolaylaştırıyor hem de sayfaların arama sonuçlarında doğru sorgularla eşleşmesine yardım ediyor. Küçük bir işletme için birkaç sayfa çoğu zaman yeterli olurken, geniş ürün yelpazesine sahip bir firmada kategori yapısı ayrı bir özen istiyor. Haritayı onayınıza sade bir çizim halinde sunuyor, gerekirse sayfaların sırasını birlikte yeniden düzenliyoruz.

Sayfaların içeriğini tasarımdan önce, en azından taslak halinde hazırlamayı tercih ediyoruz. Metni belli olmayan bir sayfaya tasarım yapmak, ölçüsü alınmamış bir odaya mobilya seçmeye benziyor. Metinleri sizinle yaptığımız görüşmelerden ve keşif belgesinden yola çıkarak yazıyor, teknik bilgileri onayınıza sunuyoruz. Kısa paragraflar, anlamlı ara başlıklar ve ziyaretçinin gözünü yormayan bir dil kullanıyoruz. Metinlerde sizin sesinizi korumaya da özen gösteriyoruz; resmi bir hukuk bürosuyla samimi bir kafenin dili aynı olmamalı. Abartılı sıfatlar yerine somut bilgilere yer veriyoruz: hangi hizmeti nasıl sunduğunuz, hangi malzemeyle çalıştığınız, süreçte müşteriden ne beklediğiniz. Her sayfanın sonunda ziyaretçiye bir sonraki adımı gösteriyoruz; bu bir telefon numarası, bir teklif formu ya da ilgili başka bir sayfa olabilir. Böylece hiçbir sayfa çıkmaz sokak gibi bitmiyor ve ziyaretçi ne yapacağını düşünmek zorunda kalmıyor. Metinlerin son halini yayından önce sesli okuyarak kontrol ediyoruz; kulağa tuhaf gelen bir cümle ekranda da tuhaf durur.

Görseller de içeriğin bir parçası olarak planlanıyor. Hazır görsel arşivlerinden alınan, pek çok sitede karşılaşılan fotoğraflar güven duygusunu zayıflatabiliyor; bu nedenle mümkün olduğunca sizin mekânınızı, ekibinizi ve gerçek işlerinizi gösteren kareleri öneriyoruz. Ekip fotoğraflarında insanları çalışırken göstermek, poz verilmiş kalabalık karelerden çok daha samimi bir izlenim bırakıyor. Fotoğrafların hangi sayfada, hangi oranda ve hangi mesajla kullanılacağını site haritası üzerinde işaretliyoruz. Yeni bir çekim gerekiyorsa çekim listesini de sayfa planına göre biz hazırlıyoruz. Ürün satan işletmelerde aynı ürünün farklı açılardan çekilmiş görsellerine, hizmet veren işletmelerde ise öncesi ve sonrası karşılaştırmalarına yer açıyoruz. Her görsele içeriğini anlatan kısa bir alternatif metin ekliyoruz; bu metin, ekran okuyucu kullanan ziyaretçilere ve arama motorlarına görselin ne anlattığını söylüyor. Video kullanmak istiyorsanız sayfanın açılışını yavaşlatmayacak bir yerleştirme yöntemi seçiyoruz. İyi kurgulanmış bir web tasarım çalışmasında görseller süs olarak değil, metnin söylediğini kanıtlayan belgeler gibi çalışıyor.

Ekran Küçüldüğünde Bozulmayan, Yavaş Bağlantıda Bekletmeyen Bir Tasarım

İçerik ve site haritası hazır olduğunda görsel tasarıma geçiyoruz. Önce ana sayfa için iki ya da üç farklı yön hazırlıyor, seçtiğiniz yönü diğer sayfalara aynı dil üzerinden yayıyoruz. Renk paletini, yazı karakterlerini, düğme biçimlerini ve boşluk ölçülerini baştan tanımlıyoruz; böylece sitenin her köşesi aynı elden çıkmış gibi görünüyor. Kurumsal kimliğiniz varsa ona sadık kalıyor, yoksa logonuzdan yola çıkarak sade bir düzen öneriyoruz. Okunabilirlik bizim için süslemeden önce geliyor: yeterli renk kontrastı, rahat satır aralığı ve gözü yormayan bir yazı boyutu. Tasarım taslaklarını durağan görseller halinde değil, tıklanabilir bir önizleme olarak paylaşıyoruz. Bu sayede sayfalar arasında gezinmeyi, menünün açılışını ve formların davranışını gerçek kullanıma yakın biçimde deneyebiliyorsunuz. Geri bildirimlerinizi toplu halde alıyor, düzeltmeleri belirli turlar halinde yapıyoruz. Bir şeyi neden beğenmediğinizi anlatmanız, hazır bir çözüm önerisinden bile daha yol gösterici oluyor. Böylece düzeltme süreci dağılmıyor ve her tur bir öncekinin üzerine inşa ediliyor.

Ziyaretçilerinizin önemli bir kısmı sitenize telefondan ulaşıyor. Bu yüzden her sayfayı masaüstü, tablet ve telefon ekranları için ayrı ayrı kontrol ediyoruz. Mobil düzende menünün başparmakla rahat açılmasına, telefon numarasına dokununca aramanın başlamasına, formların küçük ekranda sıkışmadan doldurulabilmesine özellikle dikkat ediyoruz. Yatay çevrildiğinde bozulan tablolar, parmağın altında kaybolan küçük bağlantılar ya da ekranı kaplayan açılır pencereler bu turda yakalanıyor. Masaüstünde yan yana duran bölümlerin telefonda hangi sırayla alt alta dizileceğine de bilinçli karar veriyoruz; en önemli bilgi ekranın üst kısmında kalmalı. Otobüs durağında ya da iki iş arasında telefonundan size ulaşmaya çalışan bir müşterinin sabrı sınırlıdır. Onun aradığı bilgiye birkaç dokunuşla ulaşabilmesi, bir web tasarım projesini değerlendirirken kullandığımız en somut ölçütlerden biri. Bu kontrolleri yalnızca tarayıcının küçültülmüş penceresinde değil, farklı marka ve boyutlarda gerçek telefonlarda yapıyoruz. Telefonda ekranın altına sabitlenen bir arama düğmesi, pek çok hizmet işletmesi için küçük ama etkili bir ekleme oluyor.

Hız, tasarımın görünmeyen ama en çok hissedilen yüzü. Görselleri yüklemeden önce boyutlarını küçültüyor, modern dosya biçimlerine dönüştürüyor ve yalnızca ekranda görünmeye yaklaştıklarında yüklenmelerini sağlıyoruz. Gereksiz eklentileri, kullanılmayan yazı karakteri dosyalarını ve sayfayı ağırlaştıran hazır kod paketlerini ayıklıyoruz. Önbellek ayarlarını yapıyor, sitenin barındırıldığı sunucunun kapasitesinin beklenen trafiğe uygun olup olmadığını kontrol ediyoruz. Yayından önce sayfaları hem hızlı hem de yavaş bağlantı koşullarında test ediyor, ölçüm araçlarının raporlarını sizinle paylaşıyoruz. Buradaki amaç bir puan tablosunda yüksek not almak değil; zayıf bir mobil bağlantıda bile ziyaretçinin boş bir ekran karşısında beklememesi. Hızlı açılan bir site ziyaretçinin sabrını korurken arama motorlarının da sayfalarınızı daha kolay taramasına yardımcı oluyor. Siteye sonradan eklenecek her yeni bölümün bu dengeyi bozmaması için size birkaç basit kural da bırakıyoruz. Sayfaların açılış süresini yayın sonrasında da dönem dönem yeniden ölçüyoruz.

Son Kontrolden Sonra Siteniz Sizin Adınıza Yaşamaya Devam Ediyor

Yayına almadan önce uzun bir kontrol listesinin üzerinden geçiyoruz. Her sayfanın başlık etiketini ve açıklamasını yazıyor, adres yapısını sade ve okunur tutuyor, site haritası dosyasını arama motorlarına bildirmeye hazırlıyoruz. Formların doğru adrese ulaşıp ulaşmadığını gerçek gönderimlerle deniyor, kırık bağlantı kalmadığından emin oluyoruz. Güvenlik sertifikasının kurulu olduğunu ve bütün sayfaların güvenli bağlantı üzerinden açıldığını kontrol ediyoruz. Sayfalar sosyal medyada paylaşıldığında doğru görsel ve başlıkla görünsün diye paylaşım etiketlerini de düzenliyoruz. Ziyaretçi istatistiklerini görebilmeniz için ölçüm aracını kuruyor, kişisel verilerle ilgili bilgilendirme metinlerinin yerinde olduğunu doğruluyoruz. Eski bir siteniz varsa önceki adreslerin yeni sayfalara yönlendirilmesini planlıyoruz; böylece yıllar içinde biriken ziyaretçi trafiği boşa gitmiyor. Yayına geçişi ziyaretçinin en az olduğu saatlere denk getiriyor, ilk saatlerde siteyi yakından izliyoruz. Arama motorlarında görünür olmanın ilk adımı, bu hazırlıkla kurulan sağlam bir web tasarım altyapısıdır.

Sitenin alan adı, barındırma hesabı ve yönetim paneli sizin adınıza kayıtlı oluyor. Bu konuyu işin en başında konuşuyoruz, çünkü sahipliği belirsiz kalan bir alan adı yıllar sonra ciddi bir soruna dönüşebiliyor. Alan adının yenileme tarihlerini, barındırma paketinin kapsamını ve yedeklerin nerede tutulduğunu yazılı olarak teslim ediyoruz. Bu hizmetlerin faturaları da doğrudan sizin adınıza düzenleniyor, böylece hiçbir yenileme bir aracıya bağlı kalmıyor. Yönetim paneline giriş bilgileri sizde kalıyor; bir gün başka bir ekiple çalışmaya karar verirseniz sitenizi eksiksiz taşıyabiliyorsunuz. Erzurum’daki bir işletmenin internetteki varlığı başka birinin insafına bırakılmamalı; bu yaklaşımı üstlendiğimiz her projede uyguluyoruz. Teslimde kısa bir kullanım eğitimi de veriyoruz: yeni bir sayfa eklemek, bir fotoğrafı değiştirmek, duyuru yayımlamak gibi günlük işleri kendiniz yapabilmeniz için adım adım gösteriyoruz. Eğitimin yanında, ekran görüntüleriyle hazırlanmış kısa bir yazılı kılavuz da size kalıyor.

Yayın, sitenin ömrünün yalnızca başlangıcı. Yazılım güncellemelerini düzenli olarak yapıyor, eklentilerin birbiriyle uyumunu kontrol ediyor ve siteyi güvenlik açıklarına karşı izliyoruz. Yedekleri otomatik olarak alıyor, bir sorun çıktığında geri dönülebilecek bir düzen kuruyoruz. Yeni bir hizmet eklendiğinde ya da fiyat listesi değiştiğinde bunu sayfa düzenini bozmadan nasıl yapacağınızı birlikte planlıyoruz. Mevsimlik kampanyaları, yeni ürünleri ya da değişen çalışma saatlerini hızla yayına alabilmeniz için hazır içerik şablonları kuruyoruz. Belirli aralıklarla ziyaretçi verilerine bakıyor, hangi sayfaların ilgi gördüğünü ve hangilerinde ziyaretçinin siteyi terk ettiğini sizinle konuşuyoruz. Bu veriler bir sonraki iyileştirmenin nereden başlayacağını gösteriyor. Bakım hizmeti almak zorunda değilsiniz; siteyi kendiniz yönetmeyi seçerseniz gereken bütün bilgileri eksiksiz bırakıyoruz. Erzurum’da işini büyüten bir işletmenin sitesi de aynı hızla gelişebilmeli; web tasarım işini tek seferlik bir teslimat değil, yaşayan bir çalışma olarak görmemizin nedeni bu.

Site Çalışmasını Planlarken Sık Sorulan Sorular

Alan adının kullanım ve yönetim durumuna bakarak plan yapılabilir. Sitenin yenilenmesi çoğu zaman alan adını değiştirmeyi gerektirmez. Barındırma, e-posta ve mevcut bağlantılarla ilişkisini inceler, gerekli erişimleri kimin sağlayacağını belirleriz. Taşınma ya da yönlendirme gerekiyorsa hangi hizmetlerin bundan etkileneceğini önceden açıklarız.

Sayfa planını çıkarmak ve eksik malzemeleri belirlemek için bir başlangıç çalışması yapılabilir. Yine de tasarımı gerçek içerikle görmek önemlidir. Geçici metinlerin hangi aşamada değişeceği, fotoğrafların kimden geleceği ve onayın kimde olduğu baştan netleştirilir. Eksik içerik son düzeni etkileyebileceğinden, teslim planında bu hazırlığa ayrılan yer açıkça gösterilir.

Kurulan yönetim yapısına bağlı olarak benzer içerik türleri sonradan eklenebilir. Farklı bir düzen ya da yeni bir işlev isteyen sayfa ise ayrı bir çalışma gerektirebilir. Başlangıçta öngördüğünüz büyüme ihtiyacını öğrenerek buna uygun bir yapı planlıyoruz. Hangi eklemelerin panelden yapılabileceğini, hangilerinin destek gerektirdiğini teslimde örneklerle anlatıyoruz.

Evet, küçük ekranlarda menü, içerik sırası, görsel oranları ve iletişim işlemleri ayrıca değerlendirilir. Masaüstünde uygun görünen bir alan, telefonda gereğinden uzun ya da sıkışık durabilir. Denemeler gerçek metin ve görsellerle yapılır. Form gönderimi ve bağlantı kullanımı da sınanarak, görünümün yanında günlük kullanımın da anlaşılır kalması gözetilir.

Kapsamda sunulan içerik paneli, günlük işlemler için kod bilgisi gerektirmeyecek biçimde hazırlanabilir. Hangi alanları düzenleyeceğiniz baştan belirlenir. Kullanım, örnek düzenlemelerle gösterilir; teknik ayarlara müdahale gerektiren işler ise ayrıca anlatılır. Panelin bulunması, her tasarım ya da altyapı değişikliğinin aynı kolaylıkla yapılabileceği anlamına gelmez.

Teknik yönden düzgün hazırlanmış bir site, arama görünürlüğü için elverişli bir zemin sunabilir; ancak belirli bir konum garantisi vermez. İçeriğin karşılığı, alandaki rekabet ve süregelen çalışma gibi pek çok etken devrededir. Biz sayfaları arama motorlarına doğru tanıtan teknik alanları hazırlıyoruz. Daha kapsamlı bir görünürlük hedefi varsa, bunu site yapımından ayrı yürütülen bir çalışma olarak ele almak gerekir.